Ubuntu 22.04 Üzerinde Composer Kurulumu

yazar

PHP tabanlı uygulamalar, harici kütüphaneler olmadan işlevsel değildir. Bu kütüphanelerin doğru versiyonlarla sisteme eklenmesi, uygulama kararlılığı açısından kritik bir gerekliliktir. Composer, proje ihtiyaçlarını tanımlar ve gerekli paketleri otomatik olarak yöneterek aynı yapılandırmanın farklı sunucularda korunmasını mümkün kılar. Ubuntu 22.04 üzerinde Composer kurulumu bu kapsamda ele alınmaktadır.

Composer Öncesi Sistem Yapılandırması

Composer kullanımı öncesinde PHP CLI bileşeninin aktif olması gerekir. Paket yönetimi sırasında gerekli olan curl, zip ve unzip araçları da sistemde yer almalıdır. Bu gereksinimler karşılandığında Composer kurulumu için temel sistem hazırlığı tamamlanmış olur.

sudo apt update
sudo apt install -y php-cli php-zip unzip curl

Ubuntu 24.04’te genelde php-zip doğru, ama bazı sistemlerde PHP sürümüne göre php8.x-zip gerekebilir.

Kurulum tamamlandıktan sonra PHP çalışıyor mu kontrol edelim. 

php -v

Sistemde kullanılan PHP sürümü güncel değilse Composer bazı paketlerde uyumsuzluk hataları üretebilir. Bu tür durumlarda PHP 7.4.3 sürümünden PHP 8.x sürümlerine geçiş sürecini ele aldığımız içeriğe başvurulabilir.

PHP 7.4’ü Terminal Üzerinden PHP 8.x’e Yükseltme

Composer Kurulum Dosyasının Hazırlanması

Composer’ın sağlıklı ve güvenli biçimde kurulabilmesi için kurulum dosyasının resmi dağıtım kaynağından alınması gerekir. Geçici bir dizin kullanılması, kurulum sürecini daha izole bir yapıda yürütmeyi sağlar.

cd /tmp

Kurulum dosyasını indirelim.

curl -sS https://getcomposer.org/installer -o composer-setup.php

Kurulum Dosyası Doğrulama

İndirilen dosyanın değiştirilmediğinden emin olmak için hash değerlerini karşılaştıralım. 

HASH="$(curl -sS https://composer.github.io/installer.sig)"
php -r "if (hash_file('sha384', 'composer-setup.php') === '$HASH') { echo 'Installer doğrulandı'; } else { echo 'Installer bozuk'; unlink('composer-setup.php'); } echo PHP_EOL;"

Composer İçin Global Kullanım Yapılandırması

Composer’ın global olarak yapılandırılması, farklı dizinler arasında geçiş yaparken ek tanımlamalara ihtiyaç duyulmadan komutun kullanılabilmesine imkan tanır.

sudo php composer-setup.php --install-dir=/usr/local/bin --filename=composer

Kurulum tamamlandıktan sonra kurulum dosyasını silelim.

rm -f composer-setup.php

Şimdi Composer’ın düzgün çalıştığını kontrol edelim.

composer --version

Global Kurulumu Kontrol Edelim

Composer’ın hangi dizinden çalıştığını görmek, ileride yaşanabilecek sürüm çakışmalarını önler.

which composer

Beklenen çıktı genellikle /usr/local/bin/composer şeklindedir.

Yeni Bir Composer Projesi Oluşturalım

Şimdi küçük bir test projesi oluşturalım. Bunun için yeni bir dizin açalım ve Composer’ı başlatalım.

mkdir composer-deneme
cd composer-deneme
composer init

Bu komut bize proje adı, açıklama ve bağımlılıklarla ilgili sorular sorar. Varsayılan değerlerle ilerleyebiliriz. Bu işlem sonunda proje dizininde composer.json dosyası oluşur.

Bir Paket Kuralım ve Test Edelim

Örnek olarak yaygın kullanılan monolog paketini kuralım.

composer require monolog/monolog

Bu komut

  • composer.json dosyasını günceller
  • composer.lock oluşturur
  • vendor/ dizinini meydana getirir

Autoload ile Paketi Kullanalım

Composer ile kurulan paketleri kullanmak için vendor/autoload.php dosyasını dahil edelim. Basit bir test dosyası oluşturalım.

nano test.php

İçeriği aşağıdaki gibi olsun.

<?php
require __DIR__ . '/vendor/autoload.php';

use Monolog\Logger;
use Monolog\Handler\StreamHandler;

$log = new Logger('demo');
$log->pushHandler(new StreamHandler(__DIR__ . '/app.log', Logger::WARNING));
$log->warning('Composer test log');

echo "Çalışıyor\n";

Dosyayı çalıştıralım.

php test.php
cat app.log

Log dosyası oluşuyorsa Composer doğru şekilde çalışıyor demektir.

Canlı Sunucuda Hangi Komutu Kullanalım

Geliştirme ortamında paket eklemek için composer require kullanılır. Canlı sunucuya geçildiğinde ise genellikle şu komut tercih edilir:

composer install

Geliştirme bağımlılıklarını kurmamak için

composer install --no-dev

Performans için autoload optimizasyonu ekleyebiliriz.

composer install --no-dev --prefer-dist --optimize-autoloader

composer.json ile composer.lock Arasındaki Yapısal Fark

composer.json, proje kapsamında kullanılacak paketleri ve bu paketler için izin verilen sürüm aralıklarını içerir. Bağımlılıkların tanımı ve sürüm esnekliği bu dosyada yer alır. Temel bir composer.json dosyası aşağıdaki örneğe benzer bir yapıdadır.

{
  "require": {
    "monolog/monolog": "^3.0"
  }
}

Bu ifade, Monolog paketinin 3.x sürümleri arasından uyumlu olan en güncel versiyonun seçilebileceğini gösterir. Ancak hangi alt sürümün kurulacağı bu aşamada belirlenmiş değildir. composer.lock dosyası ise kurulum sırasında Composer tarafından oluşturulur ve kullanılan paketlerin kesin sürümlerini içerir. Böylece proje farklı ortamlarda kurulduğunda sürüm farklarından kaynaklı sorunlar oluşmaz. composer.lock dosyasında ilgili paketin aşağıdaki gibi tanımlandığı görülebilir.

{
  "name": "monolog/monolog",
  "version": "3.5.0"
}

Burada artık sürüm aralığı değil, kesin sürüm tanımlıdır.

Sık Sorulan Sorular

Composer kurulumu için PHP’nin hangi sürümü gerekir?

Composer, çalıştığı PHP sürümüne bağlıdır. Kullanılan paketlerin gereksinimlerine göre PHP 7.4, 8.0, 8.1 veya 8.2 gibi sürümler gerekebilir. Composer çalışıyor olsa bile, paket kurulumu sırasında PHP sürümü yetersizse hata alınabilir.

composer install ile composer update arasındaki fark nedir?

composer install, varsa composer.lock dosyasını esas alarak aynı sürümleri kurar ve genellikle canlı sunucularda kullanılır. composer update ise bağımlılıkları günceller, yeni sürümleri çözer ve composer.lock dosyasını değiştirir. Bu nedenle update işlemi daha çok geliştirme ortamlarında tercih edilir.

composer.lock dosyası silinirse ne olur?

composer.lock silinirse Composer bağımlılıkları composer.json içindeki sürüm aralıklarına göre yeniden çözer. Bu da farklı paket sürümlerinin kurulmasına ve beklenmeyen hatalara yol açabilir. Özellikle production ortamlarında bu dosyanın silinmesi önerilmez.

vendor dizini versiyon kontrolüne eklenmeli mi?

Genellikle vendor/ dizini Git gibi versiyon kontrol sistemlerine eklenmez. Bunun yerine composer.json ve composer.lock dosyaları repoya dahil edilir ve gerekli paketler composer install ile sunucuda yeniden kurulur.

Yorum yapın