Linux komutlarını konu aldığımız bir önceki yazımızda, sistem yönetimine dair temel araçları aktarmıştık. Bu kez seriyi Windows ortamı ile sürdürüyoruz.
Windows Server altyapısına sahip VDS ve dedicated sistemlerde, günlük yönetim faaliyetlerinde komut satırı hâlen yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bu komutlardan en kritik olanlarından biri CHKDSK’dir. Disk denetimi amacıyla kullanılan bu araç, sabit disk hatalarını tespit edip düzeltmek için sıkça başvurulur.
CHKDSK Nedir?
Windows işletim sisteminde bulunan chkdsk, disk üzerindeki hataları bulup onarmak için kullanılan bir yardımcı komuttur. Bu komutla dosya sistemi hataları ve bozuk sektörler taranıp düzeltilir ve bilgisayarın tekrar istikrarlı şekilde çalışması mümkün olur.
CHKDSK’nin Özellikleri
CHKDSK, disk sürücülerinde hem dosya sistemi ve dizin tutarsızlıkları hem de bozuk sektörler sorunları tarar.
- Dosyaların bulunduğu dizinler ile dosya sistemi kayıtlarını karşılaştırır.
- Fiziksel disk yüzeyindeki bozuk alanları belirler.
- Hatalı sektörlerde bulunan verileri sağlam bölgelere taşımaya çalışır.
Disk Kontrolünde Zaman ve Performans Etkileri
CHKDSK’nin çalışma süresi, diskin boyutu, ne kadar eski olduğu ve bozuk sektörlerin miktarına bağlıdır. Tarama işlemi bazen 20-25 dakika sürerken, bazen saatlerce devam edebilir. Bu süreçte bilgisayarın yavaşlaması normaldir. Tarama yarıda kalırsa yeniden denenebilir, ancak sürekli tamamlanmıyorsa bu ciddi disk problemlerine işaret eder.
CHKDSK Parametreleri ve Kullanımı
CHKDSK ihtiyaçlara göre çeşitli parametrelerle çalıştırılır
- chkdsk → Varsayılan tarama, sorunları listeler ancak düzeltmez.
- chkdsk /f → Dosya sistemi hatalarını onarır.
- chkdsk /r → Fiziksel bozuk sektörleri bulur, sağlam verileri kurtarır. Aynı zamanda /f işlevini içerir.
- chkdsk /x → Sürücüyü ayırarak tarama yapar; /f komutunu da kapsar.
- chkdsk /v → Kontrol sırasında tüm dosya adlarını listeler.
- chkdsk /scan → NTFS disklerde çevrim içi tarama yapar.
- chkdsk /b → Kötü sektör listesini sıfırlar ve yeniden tarar.
- chkdsk /i → Dizin girişlerini yüzeysel kontrol eder, hızlıdır.
- chkdsk /c → Klasörlerdeki döngüleri atlayarak kontrol süresini kısaltır.
Örnek komut kullanımı
chkdsk D: /f
Bu komut, D sürücüsünde hata taraması yapar ve bulunan sorunları düzeltir.
Sabit disk hatalarının düzeltilmesi kadar uzak masaüstü bağlantılarının güvenliği de önemlidir. Bu nedenle Windows Server 2016 Uzak Masaüstü Portu Değiştirme rehberimizi inceleyerek sunucunuzu ek saldırı risklerinden koruyabilirsiniz.
chkdsk /f ve /r Komutlarıın Farkı Nedir ?
Kullanıcıların en çok karıştırdığı parametreler /f ve /r’dir
- /f yalnızca dosya sistemi hatalarını düzeltir.
- /r hem bozuk sektörleri bulur hem de verileri sağlam kısımlara taşıyarak kayıpları azaltır.
Dolayısıyla kapsamlı bir bakım için /r komutu tercih edilmelidir.
Windows 10 ve 11’de chkdskNasıl Çalıştırılır?
Başlat menüsünde yer alan arama kutusuna cmd yazalım. Yönetici olarak çalıştır seçeneğine tıklayalım.
Komut penceresine chkdsk yazıp Enter tuşuna bastığınızda sistem, herhangi bir değişiklik yapmadan yalnızca diski tarar. Bu tarama sırasında hatalar raporlanır ancak dosya sistemi üzerinde herhangi bir düzeltme yapılmaz.
Eğer C sürücüsü dışındaki bir bölümü kontrol etmek istiyorsanız, komuttan hemen sonra sürücü harfini yazmanız gerekir.
Örneğin, chkdsk D: /f komutu D sürücüsünü tarar ve bulunan hataları düzeltmeye çalışır.
Eski Windows Sürümlerinde Kullanım
CHKDSK sürümlere göre ufak farklarla aynı şekilde çalışır
Windows XP Başlat → Çalıştır → cmd.
Vista / 7 Başlat menüsünden arama kutusuna cmd.
Windows 8 Windows + C → Ara → cmd.
Tüm sürümlerde kullanılacak temel komutlar aynıdır:
chkdsk /f
chkdsk /rSık Sorulan Sorular
CHKDSK dondu ne yapmalıyım?
Tarama ilerlemiyorsa işlemi iptal edip bilgisayarı yeniden başlatın. Sonrasında sfc /scannow ve dism /restorehealth komutlarını çalıştırın. Donma devam ediyorsa diski yedekleyip arızalı olup olmadığını test etmelisiniz. Ayrıca ağ bağlantı sorunları da donma hissi yaratabileceğinden, DNS önbelleğini temizlemek için ipconfig /flushdns komutunu çalıştırmanız faydalı olabilir.
CHKDSK FOUND.000 klasörü nedir?
Bu klasör CHKDSK’nin kurtardığı dosya parçalarını içerir. Dosyaların bir kısmı açılabilir ama çoğu bozulmuş veya eksik olabilir. Genellikle silinmesinde sakınca yoktur ancak önemli verileriniz varsa veri kurtarma yazılımlarıyla kontrol etmelisiniz.
CHKDSK sürekli tekrar ediyor neden?
Windows her açılışta CHKDSK çalıştırıyorsa, bu dosya sistemi üzerinde sürekli tekrarlayan hatalar olduğuna işarettir. Bu durumda disk yüzeyi test edilmeli ve arızalıysa değiştirilmelidir.
CHKDSK harici disklerde kullanılabilir mi?
CHKDSK yalnızca dahili disklerde değil, harici HDD ve SSD’lerde de kullanılabilir. Harici diske atanan sürücü harfini belirleyip komutu bu sürücü üzerinden çalıştırmanız yeterlidir. Ancak işlem sırasında diskin bağlantısının kesilmemesine dikkat edilmelidir.
CHKDSK “disk yazma korumalı” hatası veriyor, nasıl çözülür?
Bu hata genellikle USB bellek ya da harici disklerde görülür. Çözüm için önce Aygıt Özellikleri’nden yazma koruması seçeneğinin kapalı olduğundan emin olun. Sorun devam ediyorsa Komut İstemi’nde diskpart aracını kullanarak attributes disk clear readonly komutu ile korumayı kaldırabilirsiniz.